Màng nhĩ là màng mỏng ngăn cách tai ngoài và tai giữa, hình elip và hơi lõm vào trong. Cấu tạo màng nhĩ gồm ba lớp là thượng bì ở ngoài, tổ chức sợi ở giữa và lớp niêm mạc ở trong. Các vòng sợi phụ xung quanh tạo thành khung của màng nhĩ.
Chức năng chính của màng nhĩ là tiếp nhận sóng âm từ bên ngoài, sau đó rung động rồi dẫn truyền qua một chuỗi xương con để đến tế bào cảm nhận âm thanh ở tai trong. Qua đó, các rung động cơ học trở thành xung điện truyền lên não.
Để duy trì áp suất bằng nhau trên cả hai mặt của màng nhĩ, khí phải di chuyển tự do giữa mũi họng và tai giữa. Người bị đánh vào đầu, đặc biệt là trực tiếp vào ống tai khiến áp suất trong ống tai tăng lên đột ngột, làm màng nhĩ bị đẩy vào trong về phía tai giữa.
Tăng áp suất không khí đột ngột tạo nên tác động rất lớn đối với màng nhĩ, có thể gây thủng màng nhĩ. Sự chênh lệch áp suất tăng lên làm xuất hiện hiện tượng tụ máu dưới biểu bì và trong niêm mạc của tai giữa và màng nhĩ. Đôi khi chấn thương còn gây ra những tổn thương khác sâu hơn phía trong màng nhĩ, nhất là các xương dẫn truyền âm thanh. Trong trường hợp này, người bệnh cần được bác sĩ khám để đánh giá hết các tổn thương có thể xảy ra. Chênh lệch áp suất cũng thường gặp khi lặn xuống nước quá sâu hoặc khi đi máy bay.
Thủng màng nhĩ là tình trạng lớp mô mỏng ngăn cách giữa ống tai ngoài và tai giữa bị rách hoặc thủng. Nếu không được điều trị kịp thời dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm cho thính giác như viêm tai giữa hoặc mất thính lực.
Thủng màng nhĩ do chấn thương thường gây đau nhói đột ngột trong tai, chảy máu trong tai, ù tai, nghe kém. Một số trường hợp, người bệnh có thể bị chóng mặt. Chảy mủ tai thường xảy ra sau 24-48 giờ, nhất là khi để nước vào tai sau chấn thương.
Màng nhĩ mới bị tổn thương tạo điều kiện cho các loại vi khuẩn xâm nhập nên cần hạn chế vật lạ lọt vào, giữ tai sạch, không để nước vào tai. Người bệnh cũng cần tránh động tác xì mũi vì có thể đẩy hơi lên tai, gây đau, tổn thương thêm cho màng nhĩ.
Lỗ thủng màng nhĩ trong trường hợp này có thể tự lành trong vài tuần. Nếu lỗ thủng không tự lành, bác sĩ tai mũi họng có thể chỉ định phẫu thuật vá màng nhĩ.
ThS.BS.CKI Trương Trí Tường
Trung tâm Tai Mũi Họng
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM