Phụ đề hay quyền bình đẳng trong thưởng thức
Phụ đề là yêu cầu bắt buộc trên truyền hình tại Mỹ, nhưng với các chương trình TV trên Internet thì không phải vậy. Và điều đó đã góp phần biến những website như ABC.com trở thành "chiến địa" cho những người khiếm thính nói lên ý kiến của mình về chuyện thiếu phụ đề ở những website như CNN.com và nhà cung cấp dịch vụ giải trí trực tuyến Netflix.
Nhiều công ty truyền thông cho hay họ đang rất nỗ lực để đưa các chương trình video trực tuyến tới tay nhiều đối tượng khán giả hơn nữa. YouTube, website video lớn nhất thế giới hiện nay, sử dụng phần mềm nhận diện giọng nói để cung cấp phụ đề cho các video. ESPN cũng làm phụ đề cho các chương trình tường thuật trực tiếp các trận đấu của World Cup. Còn ABC cũng đưa phụ đề vào chương trình Bước nhảy hoàn vũ (Dancing with the Stars) trên trang ABC.com.
Nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm để khiến những người sử dụng Internet khiếm thính hài lòng. Chẳng hạn, các bộ phim ở trang CBS.com, video thời sự ở CNN.com, và các clip giải trí ở MSN.com - tất cả đều phát mà không hề có phụ đề. Một số website khác, như NBC.com, thì làm không triệt để, nên có chương trình có phụ đề, có chương trình lại không.
Nữ diễn viên Marlee Matlin trong show game "Bước nhảy hoàn vũ", cô là một người khiếm thính và là người ủng hộ việc chạy phụ đề trên video trực tuyến. Ảnh: New York Times
Video trực tuyến đang ngày càng phổ cập hơn, và như thế, các khán giả khiếm thính đang đứng trước khả năng khó tiếp cận Internet.
"Chúng tôi không muốn bị bỏ lại đằng sau khi truyền hình "tấn công" vào mạng Internet", Rosaline Crawford, giám đốc trung tâm luật cho Hiệp hội Người Khiếm thính Quốc gia, nói.
Theo Hiệp hội Khiếm thính Mỹ, toàn nước Mỹ có khoảng 36 triệu người gặp các vấn đề về thính giác. Những nhóm khác, như những người học tiếng Anh, cũng có nhiều lợi ích khi xem những chương trình có phụ đề.
Những hiệp hội như hiệp hội của bà Crawford cho hay họ chỉ đấu tranh để giành quyền tiếp cận các chương trình truyền hình mà thế hệ trước của họ vẫn được hưởng. Năm 1990, Quốc hội Mỹ quy định phải áp dụng công nghệ phụ đề cho gần như tất cả các loại TV; và năm 1996, Quốc hội yêu cầu phần lớn các chương trình truyền hình đều phải có phụ đề.
"Dường như mỗi thế hệ công nghệ mới ra đời đều ít nhiều chậm trễ về khả năng tiếp cận", Larry Goldberg, giám đốc bộ phận tiếp cận truyền thông của WGBH, nói.
Những người ủng hộ đang ra sức ép đòi Quốc hội phải thông qua một phần cập nhật trong đạo luật, theo đó yêu cầu phải làm phụ đề cho tất cả các video vừa phát hành trực tuyến vừa phát trên truyền hình, chẳng hạn như các phim hài, kịch phát giờ cao điểm. Phần cập nhật này cũng sẽ thực hiện nhiều biện pháp khác để phổ biến rộng hơn nữa các thiết bị điện tử tiêu dùng thông qua những cách như bắt buộc phải gắn thêm các nút chạy phụ đề trên điều khiển từ xa.
Đi trước cả... Quốc hội
Đứng trước khả năng Quốc hội Mỹ thông qua đạo luật bổ sung, một số website lớn đã nhanh chóng bắt tay vào "công cuộc" làm phụ đề cho các chương trình trực tuyến của mình.
Nhiều website đã hợp tác với nhau, và họ đang sắp hoàn thành một tiêu chuẩn chung cho phụ đề trực tuyến, từ đó giúp việc khớp phụ đề vào các định dạng truyền thông khác trở nên dễ dàng hơn. "Theo tôi, còn cần thêm thời gian thì mới hoàn tất được tiêu chuẩn đó", ông Goldberg cho biết.
Những người ủng hộ phụ đề đã và đang rất bức xúc về vấn đề này. Một ví dụ điển hình là Hulu, website phim truyền hình lớn nhất. Trang này có phụ đề trình bày bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau đối với một số bộ phim (trong đó có nhiều bộ phim ăn khách nhất của họ), nhưng không phải phim nào cũng có phụ đề như vậy.
Hulu đang ráo riết yêu cầu các nhà cung cấp phim tổ chức làm phụ đề nhiều hơn nữa. "Người dùng Internet gửi cho chúng tôi nhiều phản hồi nhất về vấn đề phụ đề; ban đầu đó chỉ là một phần nhỏ trong dự án của chúng tôi, thế mà giờ đây nó lại trở thành một phần rất quan trọng để làm hài lòng người xem", Eric Feng, giám đốc kỹ thuật của Hulu, cho biết.
YouTube của Google đã đưa vào thử nghiệm công nghệ chạy phụ đề tự động
Đây cũng là một ưu tiên tại YouTube, một nhánh của Google. Kể từ tháng Tư, bất kỳ video nào đăng tải trên trang này cũng sẽ có phụ đề - với điều kiện đi kèm là ngôn ngữ trong video là tiếng Anh và audio track. Tuy công nghệ nhận diện giọng nói mà họ sử dụng đôi khi vẫn mắc sai sót, nhưng họ đã nhận được nhiều phản hồi tích cực, coi đó là một bước tiến lớn dành cho những người khiếm thính sử dụng Internet.
Theo ông Goldberg, còn một lý do thiên về kinh doanh nữa khiến cho Google thực hiện phụ đề: "Khi đưa phụ đề vào các video, thì quá trình tìm kiếm sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều". Một số công ty cho rằng trong một số trường hợp, việc làm phụ đề tỏ ra khá tốn kém; họ cũng nói những quy định ra đời từ sự hiểu biết nghèo nàn có thể "bóp nghẹt" sức sáng tạo. Nhưng dẫu sao, họ vẫn hiểu được giá trị của những thước video có phụ đề.
Ken Harrenstien, kỹ sư phần mềm tại YouTube và Google đang đứng đầu dự án thực hiện phụ đề, đồng thời cũng là một người khiếm thính, cho biết công nghệ làm phụ đề tự động có thể được dịch sang hơn 50 thứ tiếng. Nhưng cho tới nay, công nghệ này mới chỉ nhận dạng được tiếng Anh.
Các website khác cũng đang dần đưa phụ đề vào các đoạn video của mình, tuy nhiên với tiến độ hiện nay, những người ủng hộ phụ đề có lẽ vẫn còn rất nhiều điều để phàn nàn.
Đưa phụ đề vào cả núi video clip trên mạng là một thách thức rất lớn - và đây cũng là khía cạnh mà luật pháp Mỹ chưa đề cập đến. Tuy vậy, những phần mềm như phần mềm đang được sử dụng trên trang YouTube cũng có thể có ích. Harrenstien nói: "Hiện mới chỉ có một phần nhỏ các video trên thế giới có phụ đề; vậy nên chúng ta có vô vàn việc phải làm."
Tác giả: BRIAN STELTER
Thủy Nguyệt dịch. Bài báo đăng trên New York Times